İlk Əbruzən, səmazən rənglər…

Yaxud  “öz həyatımızın əbruzəni olaq”

Çoxdandır ki, haqqında yazmaq arzusunda olduğum bir insan var.-Mənim əbru sənəti müəllimim… Amma hər dəfə daha yaxşı, daha gözəl yazmaq arzusuyla onunla söhbətimi daha arxayın, rahat bir vaxta, daha sonraya – sakit, hüzurlu, problemlərdən uzaq, yalnız sənətlə nəfəs ala biləcəyim bir zamana saxlamağı düşündüm… Günlər, aylar, illər keçdi… Və mən, nəhayət, belə bir hüzuru tapa biləcəyimə bəlkə də bir ömrün kifayət etməyəcəyini düşündüm… Amma yazmaq istəyirdim…Bunu özümə mənəvi borc bilirdim həm də… Yazmalıydım… Ömürsə gözləmir… Qum saatındakı qum dənələri kimi axıb gedir… Vaxtı yenidən hesablamaq, saatı yenidən tərsinə çevirməksə mümkünsüz…   Bir neçə il öncə TİKA Bakı koordinasiya ofisində fəaliyyət göstərən  “Əbru sənəti” kurslarında mənə çox sevdiyim ecazkar bir sənətin sirlərini öyrədən müəllimimdir müsahibim… Niyə sevdim bu sənəti?  Nə vaxt sevdim? Bilmirəm… Bəlkə, əbrunun su üzərində çəkilən bir rəsm olması idi mənə bu qədər əsrarəngiz görünən? Suyun həqiqətini, mahiyyətini az-çox dərk edəndən suyla əlaqədar bütün gözəlliklər məni özünə cəlb edir… Həzrəti  Mövlana “Məsnəvi”sində suyu Allah dostuna, vəliyə bənzədir, “su- vəlidir!”- deyir; dünyadakı çirkli, bulaşıq nə varsa, öz təmiz varlığıyla yuyub təmizləyən, onlara yeni həyat verən su Allahın (c.c.) əmrindədir. Xəstələrə şəfa paylayan bir vəlidir su!.. Bir gün gördüyü zəhmətdən yorulanda, gücü tükənəndə yenə Rəbbinə əl açır,imdad istəyir… Və Rəbbi onu göylərə aparır, yenidən Ondan güc – qüvvət alıb, təmizlənib Yerə qayıtması üçün… Bəli, su – Haqq dostudur, vəlidir! Bəlkə də uşaqlıq illərimdən bəri, övliyaları çox sevdiyimçün sevirəm suyu və suyla bağlı əbru sənətini… Ya da adımın mahiyyəti suyla bağlı olduğu üçün, bilmirəm… Rəsm sənətini, rəssamlığı isə lap uşaqlıq illərindən sevirəm… Yox,mən nə rəssamam, nə də əbruzən… Sadəcə, uşaqlıqdan bəri şəkillər çəkirəm… Ən çox da portret janrında… Sevdiyim, dəyər verdiyim böyük insanların – yazıçıların, şairlərin portretini çəkərdim əvvəllər. Sonra  bu rəsmləri,  sözlə  “çəkməyə”, portret yazılar yazmağa  başladım. İndi bəlkə də bir “sərgilik” portret yazım var. Bu “sərgi”də bir portretin olmasını da çoxdan arzulayırdım.-Mənim əbru müəllimimin portretinin… Yalnız əbru müəllimi deyil Zaur Orucov. Şərq İslam sənətlərinin ən gözəl və ən çətin növlərinin – əbruyla bərabər, təhzib, xətt və cildçilik sənətinin ustasıdır Zaur müəllim. Bu gün Azərbaycanda bu sənətləri yaşadanlar içərisində ilk  (həm də tək) cildçi, ilk əbruzəndir. Gənc olsa da, dünyagörmüş bir ağsaqqalın təmkini, müdrikliyi var onda… Bu yəqin ki, həm onun həyat tərzi, gözəl imanı ilə, həm də məşğul olduğu sənətlərin ecazkar mahiyyəti ilə bağlıdı …

Zaur Orucov Balakən rayonunun Qullar kəndində anadan olub. Orta təhsilini doğma kəndlərində bitirdikdən sonra Şəki İslam Mədrəsəsində oxuyub. 1995-cı ildə İstanbul Memar Sinan Universitetinə daxil olub, magistratura təhsilini də həmin universitetin ənənəvi sənətşünaslıq bölümündə tamamlayıb.Bir müddət Bakı İslam Universitetinin Zaqatala korpusunda xəttatlıq müəllimi kimi fəaliyyət göstərib. Sonra AMEA Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunun Gigiyena və Bərpa Labarotoriyasında işə başlayıb. Hal-hazırda həmin şöbədə elmi işçisi və TİKA Bakı koordinasiya ofisinin mədəniyyət layhələri məsləhətçisi kimi fəaliyyət göstərir. Eyni zamanda, 2016-cı ildən  “Zərərli Vərdişlərə  Qarşı”  İctimai Birliyinə rəhbərlik edir.Bu gözəl sənətkarın yaratdığı əsərlər Azərbaycanda və Türkiyədə keçirilən beynəlxalq elmi və mədəni tədbirlərdə, sənət sərgilərində (“Yunus Əmrə – Eşqin səsi” filminin qala-gecəsi, “Bakı Elm Festivalı – 2014”, Bakı Beynəlxalq Kitab Sərgi-yarmarkası”, “Memar Sinan məzunları” sərgisi, “Təzhib sənətləri sərgisi”, “Gelenekselde buluşma” və b.) nümayış etdirilib. O, Rusiyanın paytaxtı Moskvada MDB-nin Humanitar Əməkdaşlıq Şurası və Dövlətlərarası Humanitar Əməkdaşlıq Fondu tərəfindən təsis edilən “Debütlərin Birliyi” beynəlxalq müsabiqəsinin diplomantıdır. Azərbaycan, Gürcüstan, Türkiyə, İnquşetiya, Osetiya və Dağıstanda inşa edilmiş 40 məscidin yazı və bəzək tərtibatında iştirak edib. Ölkə  Prezidentinin iştirakı ilə açılışı edilən Qəbələ Şəhər Yeni Məscidinin bədii tərtibatçısıdır. Əlyazmalar İnstitutunda Nizami Gəncəvi, Füzuli divanı başda olmaqla dahi şəxsiyyətlərimizin 50-dən çox əlyazma kitablarının cildlərinin klassik üsulda bərpa edərək onlara yenidən həyat verib.Və ən əsası, öz əsrarəngiz sənətini, xüsusilə, əbrunu uşaqlara, gənclərə və bütün arzu edən sənətsevər insanlara səbrlə, sevgiylə  öyrədən gözəl bir müəllimdir.

      -İlk əbrunuzu nə vaxt işləmisiniz? Ümumiyyətlə, həyatınızda əbru sənəti ilə əlaqədar  ilk  yaddaqalan  məqamdan söz açardınız.

-Mənim əbruyla əlaqədar yaddımda qalan ən maraqlı məqam özümün çəkdiyim əbrudan daha öncəyə aiddir. Bir gün Hikmət hoca, Hikmət Barutçugil əbru dərsində üzünü biz – tələbələrə tutub dedi ki, əbru çəkərkən ruh halınıza diqqət edin. Tələbələrdən bəziləri etiraz etdilər. Dedilər ki, bunun ruh halıyla, axı, nə əlaqəsi var? Rəngdir, alırıq, atırıq suya… Müəllimimiz iki tələbə qızı  çağırdı, dedi ki, gəlin, əbru çəkin və eyni boyadan istifadə edin”. Qızlardan birinin ebrusu çox gözəl alındı, digərinki çürüdü… Halbuki ikisinin də istifadə etdiyi eyni rəng, eyni boya, eyni fırçaydı… Bu, mənim əbruyla əlaqədar yaddaşımda həkk olan ilk məqamdı… Heyrət içində qalmışdım!.. Geri qalanlar texniki məsələlərdi… Yəni, o dövrdə  indiki kimi hazır boyalar yoxdu. Tozu 6-7 saat əzirdik, sonra qarışdırırdıq. Bir az əziyyətli idi əbru işi…  Mənim əbruyla bağlı ilk xatirələrim bunlardır.

   -Hə… Elə mən də indi xatırladım ki, bu əziyyətli işi siz mənə də gördürmüsünüz… (Müsahibim ürəkdən gülür….). Axı, mən ilk dəfə sizin “Gəncliyə Yardım Fondu”nun nəzdində açdığınız Əbru kursuna yazılmışdım. Amma  cəmi 3-4 dərs gəlmək imkanım olmuşdu… Onda da gördüyümüz iş ancaq şüşə lövhə üzərində rəng əzmək oldu…

  – Onda bizi daha yaxşı başa düşərsiniz… Yəni, dövrün belə çətinliyi vardı… İndi hazır boyalar var.Alırlar.suya qatırlar, bir-iki damcı da öd vururlar. Çox gözəl də rənglər alınır… Bizim dövrümüzdə isə bir çox məşəqqəti vardı…

  -Amma o  məşəqqətdə də bir hikmət var, yəqin ki… Daha gözəl sənətkar olmanın yolu o məşəqqətdən keçib… Zəhmət çəkilən işin qədri daha çox bilinir həm də…

– Elədir. Əslində o vaxtlar o qədər də fərqində olmadıq.Əbruya  sadəcə bir sənət kimi baxırdıq. Amma indi bilirik ki, əbru, sadəcə, bir sənət deyil, əbru bambaşqa bir hadisədir!..

 – Sizcə, ilk əbruzən kim olub?

-İlk əbruzən elə Cənabi-Allahdır!

– Uca Yaradanın bir adı da Müsəvvirdi, bilirsiniz…

-Bəli. Elə bütün kainatın yaradıcısı Cənabi-Allah deyilmi? O (c.c.) deyilmi ən gözəl əsərləri yaradan? Bəzən  hansısa rəsm əsərinə baxırıq, ordakı rəng çalarları insanı  “boğa bilir”, amma təbiətdə hər şey yerindədir. Məsələn, yüzlərcə ağac var, yaşılın yüzlərlə çaları var, amma qətiyyən, sizi yormur! Deyə bilmirsiniz ki, bunun rəngi bir balaca tünd olsaydı, yaxşı olardı… O qədər qüsursuz və kamildir!..

 -Mərkəz əfəndini xatırladım… – Şeyxinin  “Əgər dünyanı sən yenidən yaratsaydın, necə yaradardın?”- sualına “Hər şeyi mərkəzində ( necə varsa, olduğu kimi ) saxlayardım”- cavabını verən böyük vəlini… Elə adı da o cavabdan sonra Mərkəz əfəndi qalıb, bilirsiniz…

 – Bəli, elədir. Əslində, keçmişim insanları həmişə onu deyirlər ki, oxunacaq  kitablardan biri də ətraf mühitdir. Və ətraf mühiti yaxşı oxuya bilsək, biz insanı yaxşı oxuya bilərik. İnsanı oxuya bilən də “Quran”ı gözəl oxuya bilər. “Quran”ı gözəl oxuyan isə Allahı dərk etmiş olar.

  – “Özünü dərk edən Allahı dərk edər”.

 -Bəli, mübarək hədisdə də belə buyurulub. İnsanın özü Xaliqin ən gözəl əsəridir. İnsanı çözən, onu tanıyan, oxuya bilən, əlbəttə ki, sənəti və sənətkarı da dərk edər.

   -Uca Allahın sizə lütf etdiyi  sənətinizlə Ona minnətdarlıq ifadəsi  olaraq  yaratdığınız əsərləriniz çoxdur. Bilmək istərdim, o hansı əsərinizdir ki,  onu yaratdıqdan sonra  minnətdarlıq duyğunuzu ifadə etdiyiniz  üçün  “Əlhəmdülillah!” -deyə bilmisiniz?

  – Bax, o gördüyünüz əsər  (müsahibim otaqda çərçivəyə salınmış gözəl bir sənət əsərini göstərir) mənim magistr işimdir. Orda bir “Quran” ayəsi yazılıb. “Kulli-şeyin halikun illa vəchə”. Yəni, “Allahın zatından başqa hər şey yox olacaq”. “Qəsəs” surəsinin  88-ci ayəsidir. Bir Azərbaycan sənətkarının  çox mürəkkəb formada yazdığı xəttatlıq işi məni valeh etmişdi!.. Çünki sənətkar, bir ayədə olan sözləri elə yerləşdirib ki, hərflərin qurtaracağı digər hərfi əmələ gətirir  və beləliklə, iki-üç hərflə böyük bir ayəni  ortaya çıxardıb. Möhtəşəm bir işdi. Onun, o xəttatın işini mən bu əsərimə köçürmüşəm. İşlədiyim əsər mənim ilk sərbəst işimdir. Orda  həm xətt sənəti var, həm də təhzib, əbru, cild sənətləri var. Bütün bu sənətləri mən bu işdə birləşdirmişəm. Baxın, görürsünüzmü, bu əsərdə  həmin sənətləri mən bir çərçivənin  içinə yığmışam. Amma yazılarsa çərçivənin  üstünə çıxıb. Yəni, ayənin anlamına uyğun olaraq; “Allahın zatından başqa hər şey yox olacaq”…

  – Bir neçə il öncə mübarək yerləri ziyarət nəsibiniz olub. Həcc ziyarətindən sonra   ordakı yaşantılarınızı, təəssüratlarınızı  hansısa  əsərinizdə ifadə edə bildinizmi?

 – Yox, onu verə bilməmişəm… Bir də yaxşı  bilirsiniz ki, sənətdə sənətkar özü ilə tək qalmalıdır, baş-başa  qalmalıdır…

 -Rəbbiylə…

-Bəli, əslində , “öz” dediyimiz də  elə odur… İnsanın içindəki, Onun ruhundan  üfürdüyü  “öz”… Əslində, hər şeyin özü, özəyi Allaha gedib çıxır. Çünki başlanğıc Ondandır. Bu mənada, sənətkar özü ilə baş-başa qalmalıdır ki, vicdanının səsini dinləsin və onu, dülgər taxtasında, xəttat yazısında, nəqqaş naxışında, cildçi cildində üzə çıxartsın… Amma məlum məsələdir, günümüzün ictimai vəziyyəti elədir ki, siz istəsəniz də, tək qala bilmirsiniz… Belə olan halda da əsl sənət əsərinin üzə çıxması çətinləşir… Əlbəttə, üzə çıxır, amma hər əsərdə bir hissə, bir parça… Siz gərək onların hamısını bir yerə yığıb o epizodu görəsiniz… Bu isə yəqin ki,  uzun zaman alacaq… Çünki o dediyiniz  mübarək yerlər bambaşqadır!..Fərqli bir dünya, fərqli bir ab-havadır!..

   -Bayaq dediniz ki, ilk əbruzən Odur. Siz o mübarək duyğuları ifadə etməyə hələlik imkan tapmasanız da, kim bilir, bəlkə, o əsl sənətkar sizin ruhunuzda “əl gəzdirib”, öz işini görüb. Və işlədiyiniz əsərlərdə  özünüz  də bilmədən öz izini qoyub…

  – Yəqin ki… Amənna!… Bilirsinizmi, insan bir şeyin dəyərinin o, əlindən çıxdıqdan sonra fərqində olur. Mənim zənnimcə, günün  hər saatında bu cür təcəllilər  var. Sadəcə, biz insan olaraq  acizliyimizlə bunun fərqində ola bilmirik… Zaman  o qədər sürətlə axır ki, biz  o anı yaxalaya bilmirik. Həyatdakı o xoşbəxtliyi  görə bilmirik… Çox sürətlidir həyat….Baş qarışır. Fərqində ola bilmirik. Hərdən mən dostlarla söhbətləşəndə deyirəm ki, Qiyamət günü hər şeyin sirri açılacaqdır. O zaman ən üzüləcəyimiz şey  hər gün gördüyümüzün əsl dəyərinin fərqində olmadığımız olacaq… “Necə oldu ki, bu mənim ağlıma gəlmədi?”- deyib təəssüflənəcəyik?!.. “Axı, mən bunu hər gün görürdüm…” Məsələn, bunun bir misalı, oruc tutarkən susuz qalanda suyun dəyərini bilməyimizdir. Adi halda o qədər də qiymətləndirə bilmirik. Çünki əlçatandır… Amma  axşamacan suyun həsrətiylə yanırsan… Deyilənə görə, məşhur bir  filosofdan bir tələbəsi “Ümid nədir?” – deyə soruşur. O da tələbəsini özü ilə  çaya aparır.Tələbəni özündən qabağa keçirir və  başından basaraq suya batırır və boğulmasına az qalmış qaldırır.Tələbə  bir az nəfəs alandan sonra müəllimi bunu bir neçə dəfə təkrar edir. Nəhayət, tələbəsini çaydan çıxarır və “Oğlum, suda boğularkən ilk anda ağlına gələn nə oldu?”- deyə soruşur. Tələbənin cavabı isə  “İlk istədiyim bircə nəfəsdi…”- olur. “Bax, bu havanı istədiyin qədər ümidli olsan, onda nə isə əldə edə bilərsən…” Oruc açarkən, “Yarəbb! Nə gözəl nemət vermisən bizə! Bu su nə əvəzsiz nemətdir!”- deyirik. Amma adi günlərdə gün ərzində bol olan belə gözəl nemətlərin qədrini bilmirik…

  -Havasız bir mühitdə də bir udum təmiz havanın əsl qədrini bilirik…

  -Elədir. Heç nədən danışmasaq da, Allahın bizə bəxş etdiyi nemətlərdən danışsaq, dastanlar yazılar…  Baxın, su haqqında  nə qədər  yazırlar!.. Yəni, bu mənada həyatın hər saatında, hər anındakı təzahürləri, gərək,  qaçırmayasan. O təzahürlər bir-birilə zəncir kimi bağlıdır. Gərək, o zəncirin bir halqasını  da ötürməyəsən…

   – Zaur müəllim, havadan, sudan misal çəkdik. Gəlin, elə bugünkü günümüzdə hava, su kimi vacib bir məsələyə, ən gərəkli problemlərimizdən birinin həllinə xidmət edən, rəhbərlik etdiyiniz İctimai Birlikdən də danışaq. ”Zərərli Vərdişlərə Qarşı”  İctimai Birliyi. Zərərli vərdişlər cəmiyyətimizin ən yaralı yeridir. Elə siqareti götürək. Az qala hər addımda – yolda, avtobusda və b. siqaret tüstüsündə boğuluruq. Təəssüf ki, zərərli vərdişi olanlar nə özlərinə, nə də başqalarına  zərər  verdiklərinin  fərqindədirlər… Adında məramını əks etdirən belə bir İctimai Birliyi  yaratmaq təşəbbüsü necə yarandı?

 -Bu, elə bizim həyatımızda hər zaman diqqət etdiyimiz profildir. Yəni, zərərli vərdişləri olmayan bir həyat arzu edirik. Dostlarımız  rəhbərlik etməyə məni uyğun  gördülər. Beləcə yola çıxdıq. Allah utandırmasın…

-Amin!

–  Təşkilatımız 2016-cı ildə Ədliyyə Nazirliyində qeydiyyatdan keçib. Bu ildən  başlayaraq isə daha sürətlə çalışmaqdayıq. İlk işimizi Təhsil Nazirliyi ilə birgə  həyata keçirdik. “Zərərli vərdişlərə qarşı  xoş vərdiş” adı altında müəyyən  orta  məktəblərdə azyaşlı uşaqlara əbru dərsləri keçdik. Bu işdə TİKA-nın böyük dəstəyini görürük. Bu, önümüzdəki illərdə də davam edəcək. Və yenə Təhsil Nazirliyi ilə birlikdə “Məktəblinin dostu” layihəsi çərçivəsində “Zərərli vərdişlərə “yox!”-deyək!” adı altında  şagirdlərə yay kursu təlimləri, seminarlar veririk. Siqaret, narkomaniya, alkoqollu içkilər, qumar və texnologiyaya aludəçiliyinə qarşı maarifləndirici işlər aparırıq. Və bu işlərin daha çox elmi şəkildə həyata keçirilməsini istəyirik.

 -Yəqin ki, zərərli vərdişlərin əvəzində alternativini – xoş vərdişləri təbliğ edirsiniz.

-Bəli. İstədiyimiz odur ki, gənclərimizin sənəti, peşəsi olsun. Deyir, “Sən nəfsini məşğul et ki, nəfsin səni məşğul etməsin”.

 -Yəni, uşaqlarda zərərli vərdişlər bəzi hallarda bekarçılıqdan da yaranır.

 – Bəli, elədir. Ya kompyüterə qurşanır, bütün günü internetlərdə olur.Ya da özünə siqaret çəkən yoldaşlar tapır… Və ən başlıcası o, çevrəsindəki insanların halına bürünür….Beləliklə də, Allah qorusun, narkomaniyaya qədər gedib çıxır. Narkotik qəbul edənlərin  80%-nin əvvəllər siqaret çəkən olduğu məlumdur..

-Yəni,siqaretlə başlayırlar…

-Bəli, bu təhlükə var!… Və bu, cəmiyyətin sütunlarını məhv edir. Narkomaniyayla, qumarla ailələr dağılır.Ailəsi olmayan cəmiyyət də ayaqda dura bilməz…

-Zərərli vərdişlərə qarşı olmaq – cəmiyyətin xəstəliklərinə qarşı olmaqdır. Bu mənada, sizi Təhsil Nazirliyindən başqa, Səhiyyə Nazirliyi, ailə və uşaq məsələləri ilə məşgul olan  dövlət müəssisələri və b. da dəstəkləməlidir. Onlardan hər hansı bir dəstək görürsünüzmü? Birgə  işləməyi, layihələr həyata keçirməyi düşünürsünüzmü?

-Biz hələ bu şəkildə çox geniş reklam etməmişik işimizi…Birliyimizdəki ilk işimiz Türkiyədən gələn bir həkim-psixoloqun, Nur Kassemin  seminarını təşkil etməmiz oldu. Elə o elanımızı görən  “Məktəblinin dostu”  layihəsi də bizə qoşuldu. Bu səbəbdən də biz  birgə fəaliyyət göstərməyə başladıq.  “Məktəblinin dostu”  bizə çox böyük dəstək verdi. Sağ olsunlar! Qarşıda yeni layihələrimiz var. Çox istərdik ki, istər Səhiyyə Nazirliyi, istərsə də digər dövlət təşkilatlarıyla əməkdaşlıq edərək  xalqımıza xidmət edək. Məqsədimiz bir İctimai Birlik kimi – dövlətimizin yanında olub xalqımıza xidmət göstərməkdir.

-Yaxın günlərdə yeni layihələr, yeni tədbirlər gözlənilirmi?

-İnşallah, sentyabr ayından yeni seminarlar, konfranslar təşkil etmək istəyirik. Kurslarımızdan məzun olan tələbələrimizə  sertifikatlarını təqdimetmə mərasimi keçirməyə hazırlaşırıq. Bir də yetim uşaqlı ailələrə – həm analara, həm də uşaqlara peşə öyrətməyi düşünürük. Onlara əbru, nəqqaşlıq, toxuculuq, tikiş sənətini öyrətmək istəyirik ki, məşğuliyyətləri olsun, öz çörəklərini özləri qazana bilsinlər.

– Bu, çox gözəl bir fikirdir! Amma sizin maliyyə dəstəyiniz olmasa, bu işlər bir az çətindir…

 -Çox çətin olur… Hal-hazırda da davam edən “Məktəblinin dostu” adlı birgə layihəmizdə biz könüllü müəllimlərimizin (Şəbnəm xanım, Şəfa xanım və b.) dəstəyi ilə məktəblərə gedirik. Bu işlərin çoxu könüllülük əsasında olur. Hər insan da buna qoşulmur. Həm vaxt azlığından, həm də başqa məşğuliyyətləri olduğu üçün….Yəni, biz insanları qınamırıq… Daha yaxşı olardı ki, maliyyə dəstəyimiz  olsun. Çünki maliyyə dəstəyimiz olsa, bu işi  daha professional şəkildə, daha səmərəli və daha çox insana əlçatan edə bilərdik… Hal-hazırkı gücümüzlə biz gün ərzində bir, ya iki məktəbə gedə bilərik. Dəstəyimiz olsa, məsələn, maarifləndirici kitablar nəşr etdirməklə daha çox iş görə bilərdik. Hal-hazırda  texnologiya aludəçiliyi ilə əlaqədar azyaşlı uşaqlar üçün bir  kitab hazırlayırıq. – “Sağlam həyat tərzi nədir?”, “kompyüter qarşısında çox oturmaq niyə ziyandı?” və b. suallara cavab verən, gözəl nümunələrlə zəngin bir  kitab. İnşallah, bu kitab  Birliyimizin  uşaqlara gözəl bir töhfəsi olacaq.

-İnşallah! Zaur müəllim, gördüyünüz işlər olduqca təqdirəlayiqdır. “Dünyanı gözəllik xilas edəcək” deyə məşhur bir deyim var. Böyük zəhmət və illər bahasına öyrəndiyiniz, peşəkarı, ustadı olduğunuz və insanlara sevə-sevə öyrətdiyiniz bu gözəl sənətlərlə siz də zərərli vərdişlərə aludə olmuş dünyamızın xilasına xidmət edirsiniz. Son olaraq bizimlə bölüşmək istədiyiniz bir arzunuz, sözünüz varmı?

– Çox istərdim ki, ölkəmizdə bizim Şərq İslam mədəniyyətinə aid sənətlərə üstünlük verilsin. Onlara dəstək verilsin. Bu mənim ən yaralı yerimdir… Çünki əsrlərlə  yaşı olan  o gözəl ənənələr  yaşamalıdır! Bayaq dediyimiz kimi,  sənətin özü müqəddəsdir, mübarəkdir! Bu mübarəkliyi Şərqdə müsəlmanlar davam etdiriblər. Yəni, Avropada və digər yerlərdə sənət əsərlərində daha çox rəssamın şəxsi duyğuları öz əksini tapır. Amma İslam sənətlərində belə deyil. Onun hər ornamenti, hər naxışı  elə bir iç dünyasına söykənib ki, o yerdə “Qurani-Kərim” olub!..

-Çünki o sənətkarlar özləri də imanlı insanlar olublar…

-Bəli, elədir.Azərbaycan sənətkarları tarix boyunca dünyada məşhur olub. Onlar bütün dünyaya işıq tutublar. Bəzən, təəssüf ki, bizim sənətə əcnəbilərin baxışıyla, əcnəbinin eynəyilə baxırlar…

-Bəlkə də özümüz əcnəbiləşmişik, avropalaşmışıq, yadlaşmışıq öz dəyərlərimizə…

-Eynilə o ögeylik əlyazmalarımıza da  aiddir… Bakı kimi bir şəhərdə – milyonlarla insanın, yüzminlərlə tələbənin olduğu bir şəhərdə əlyazma araşdırmaçısı nə qədərdir? -Bir ovuc… Sayı yüzü keçməyəcək qədər az…

– Gənclərimizdə bu sənətlərə maraq hələ orta məktəb dövründən oyadılmalıdı. Əlyazma abidələrimizin oxuya bilmək üçün, ən azından, əski əlifbamız orta məktəblərdə öyrədilməlidir. Elə  Şərq İslam sənətlərimiz də orta məktəblərdən öyrədilməyə başlansa və sonra da ali təhsil müəssisələrində tədris edilsə, gözəl olardı…

-Bilirsiniz, təəssüf ki, o sənətlərin əsl mahiyyətini hələ lazım olduğu qədər dərk etmirik. Bizdə o maraq hələ kifayət qədər oyanmayıb.. Amma ümid edirik ki, oyanacaq…

 – İnşallah. Son illərdə qədim xalq sənətlərimizdən olan  muğam sənətinə gənclərin böyük rəğbəti var. Çünki ona  göstərilən  dövlət dəstəyini  görürlər, həvəs və maraqları artır. Əvvəllər isə gənclərimizdə  bu sənətə də maraq kifayət qədər deyildi…

-Elədir. Mən bu sənətə dəstək verən dövlətimizə minnətdaram! Musiqi də ən önəmli sərvətlərimizdəndir. Musiqimiz də, naxışlar da xalqın genofonuna xitab edən, onu qorumağa çalışan sənətlərdir. Mənəvi sərvətimiz olan gözəl sənətlərimiz yaşamalıdır…

    -Dəyərli söhbətiniz üçün təşəkkür edirəm. Var olun!

                                                                x -x-x

     “Var olun!” Bu duanı çox sevirəm. Var olmaq – nəfəs almaq, yaşamaq, yaratmaqdır! Nə qədər ki Yaradanın lütf etdiyi ömür payımız var, bu zaman ərzində bir insan kimi var olmağı, varlığımızla yaşatmağı da bacarmalıyıq. Bir gün bu nemətlər – əmanətlər  əldən gedəndə, yox olanda təəssüflənməyək deyə varımızın, varlığımızın qədrini bilməliyik. Bir gün  zamanı gələndə o uca dərgahda, hesab günündə utanmamaq üçün. Bizə verilən bütün nemətlər əmanətdir. Gəlin, nə qədər ki  həyatdayıq, varıq, gözəllik yaradaq! Öz əlimizlə gözəl dünyamıza zərər verməyək, zərərli vərdişlərdən uzaq olaq! Öz həyatımızın əbruzəni olaq! Həyatımız su kimi axıb gedir…- Bu suya ən gözəl rənglər ataq, ən zərif naxışlar çəkək! Və bir də suyun qulağına İlahi eşqlə  dualar pıçıldayaq. Su üzərində səmazənlərdir rənglər… Rənglər də eşidər  dualarımızı, daha da gözəlləşər, parlayar, həyatımıza yeni bir rəng qatar… Sonra o rənglərin ömrümüzə çəkdiyi naxışlar kağız üzərinə həkk olacaq… Və o əbru, əməl dəftərimiz kimi qarşımıza çıxacaq bir gün… Allah utandırmasın… Nə qədər ki, varıq, gəlin, varlığımızın əbruzəninə, ilk Əbuzənə həyatımıza bəxş etdiyi  rənglərə görə təşəkkür edək. Çünki bir gün gələcək,  “Allahın zatından başqa hər şey yox olacaq”. Amma hələ varıq… Var olaq!..

 

Şair-publisist,dos.dr.  Şəlalə Ana Hümmətli