Radikal islam: Qafqaza sıza bilər?

Bu günlərdə beynəlxalq ictimaiyyət terrorçuluğun yaratdığı mümkün təhlükələri yenidən nəzərdən keçirir.

11 sentyabr terror aktının 17-ci ildönümünün nəticələrini təhlil edən ekspertlər sözügedən problemin tezliklə həll olunmayacağına diqqət çəkir. Bu təhlükənin əsas yayıldığı mənbələrdən biri də Qafqaz olaraq qalır. Suriyada davam edən müharibə və terrorçuluq yaxın perspektivdə Qafqaz regionuna təsir göstərməkdə davam edəcək. Belə bir açıqlama ilə Təhlükəsizlik Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri İlham İsmayıl “Amerikanın səsi”nə müsahibəsində çıxış edib. 

“Şimali Qafqaz həmişə radikal dindarlarla, kəskin mövqedə olan insanlarla zəngin olub. İŞİD tərkibində döyüşənlər arasında ərəblərdən sonra Şimali Qafqazdan getmiş insanlar ikinci yerdə olub. İŞİD dağılandan və yaxud zəifləyəndən sonra Şimali Qafqaza geri dönmək, Şimali Qafqazdan Azərbaycana keçmək təhlükəsi qalmaqdadır. Azərbaycanın şimal bölgəsində də radikal vəhabilərin fəaliyyət göstərməsi, bütün bunlar göstərir ki, Qafqazda hələ radikal dindarların, radikal islamın başağrıları davam edəcək. Təbii ki, sərhəd var, qoşunlar var, nəzarət var. Amma ideya elədir ki, din həssas məsələdir, xüsusi sərhədlər tanımır. Xəzər məsələsində isə Xəzəryanı dövlətlərin son razılaşması da göstərdi ki, işlər sonadək bitməyib.

Bu sazişdən İran bir qədər zəif çıxdı. Bütün qalibiyyət daha çox Rusiyanın tərəfində oldu. Sabah İranda nələrin olacağı, İranın bir rejim kimi, dövlət kimi hansı addımlar atacağı, Xəzərin özündə, ətrafında hansı addımlar atacağı məlum deyil. Xüsusilə, biz bilirik ki, beynəlxalq güclər İranı terroru dəstəkləyən bir dövlət kimi tanıyırlar. Hansı addımlar atılacağını bəri başdan demək olmaz. Amma vəziyyət gərgin olacaq.

Hesab edirəm ki, bizim apardığımız daxili və xarici siyasət ölçülü-biçili, düzgün və orqanlar tərəfindən nəzarətdə olmalıdır. Bölgədə hər hansısa irimiqyaslı bir terror hadisəsi olarsa, Azərbaycanda da böyük fəsadlar yarada bilər”-deyə ekspert bildirib. 

Politoloq Məhəmməd Əsədullazadə “Cümhuriyət” qəzetinə bildirib ki, Şimali Qafqazda vəhabiliyin timsalında radikal dindarlıq SSRİ-nin süqutundan sonra Səudiyyə Ərəbistanından dini-ideoloji ixracı nəticəsində təşəkkkül tapıb. Rusiyaya qarşı açıq savaşdan çəkinən Qərbin bəzi dövlətləri məhz dini radikalizm və terror təşkilatları səviyyəsində mübarizədən istifadə etdilər:“Qeyd edim ki, əvvəlcə çeçenlərin milli istiqlaliyyəti çərçivəsində aparılan haqlı mübarizəsi sonradan buraya dini radikalizmin sirayət etməsi bölgədə terrorun çiçəklənməsinə rəvac verdi. Şimali Qafqazın dağlıq və coğrafi mövqeyi imkan verir ki, İŞİD və digər terror təşkilatları burada inkişaf etsin. Hazırda Şimali Qafqaz, Əfqanistan və Yaxın Şərq regionu İŞİD və digər terror təşkilatların əsas bazası hesab edilir. Bu gün dünyada davam edən terrorun dini radikalizmdə özünü təzahür etməsi müəyyən mərkəzlərin maraqlarına xidmət edir. Şimali Qafqazda bəslənən terrorçular Suriya və Əfqanistana göndərilir bu regonlarda terror fəaliyyətlərinə başlayırlar.

Suriyada münaqişə başlayandan bəri Şimali Qafqazda təsis edilən İŞİD əmirliyi terrorçuları buradan Suriyaya göndərirdi. Rusiyanın Şimali Qafqazda anti-terror əməliyyatları bu terror təşkilatlarının fəaliyyətinə zərbə vursa da, terrorun əsas ocaqlarından biri kimi qalmaqdadır. Əvvəlki illərdən fərqli olaraq, terrorçuluğun bir qədər zəifləməsi müvəqqəti xarakter daşıyır. İstənilən situasiyada terror təşkilatı güclənə bilər. Təhlükəsizlik orqanlarının keçirdiyi əməliyyatlar gösətirir ki, Şimali Qafqazda terror qruplaşmaları hələlik dağınıq formadadır və təhlükə qalmaqdadır. Suriyada baş verənlər Şimali Qafqaza diqqəti daha da artırdı. Bir növ bu region hərbi komissarlıq rolunu oynayırdı. Cihadçılar toplanıb, Suriyaya, İŞİD sıralarına göndərilirdi. Təbii ki, bu şəxslərin sonradan müxtəlif yollarla Şimali Qafqaza qayıtması mümkündür və burada terror fəaliyyətlərinin davam etdirməsi üçün əlverişli şərait var. Hesab edirəm ki, Şimali Qafqazda anti-terror əməliyyatları mütəmadi keçirilməli və bu təhlükənin qarşısı alınmalıdır”.

Ekspert onu da eyd etdi ki, Suriyanın İdlib bölgəsi regionu hazırda Bəşər Əsədə tabe silahlı qüvvələrin və müttəqfiqlərinin mühasirəsindədir. Burada xeyli sayda terrorçu qruplaşmalar fəaliyyət göstərir. Mümükündür ki, onlar Türkiyə vasitəsi ilə Suriyadan çıxıb Şimali Qafqaza gəlsinlər. “Düzdür, Azərbaycanda onları həbs gözləyir. Amma Şimali Qafqazda belə təhlükə yoxdur və İdlibdən qayıdan terrorçular yeni savaş aparmaq üçün müxtəlif bəhanələrə əl atacaqlar. 

Çünki Suriyada terrorçuluq edənlərin gəlib Şimali Qafqazda sakit bir vəziyyətdə qalması real görünmür. Ona görə də Azərbaycan, Rusiya və Gürcüstan təhlükəszilik orqanları birgə koordinasiyalı şəkildə fəaliyyət göstərib, bu regionda terror fəaliyyətinin qarşısını almalıdır. Azərbaycan üçün də potensial təhlükə var. Ona görə də şimal sərhədlərimizdə ciddi nəzarət olunmalı və dini-ekstremist qüvvələr zamanında və anında zərərləşdirliməlidir. Bu gün yaşadığımız region böyük dövlətlərin maraq dairəsindədir və burada terror qruplaşamalarından istifadə daima aktuallığını qoruyur. İŞİD və “Əl-Qaida” terror təşkilatlarınln üzvlərinin bölgəyə sızması zamanla baş verib. Mümkündür ki, bu kimi hallar təkrar yaşansın. Terrordan heç bir dövlət sığortalanmayıb. Rusiya- ABŞ və İran qarşıdurmasında böyük sınaq gözlənilir. Bu sınaq növbəti illərdə çətin və region üçün ağrılı ola bilər”.   /Cebhe.info/