25 May 2020 21:19

Mənzil bazarında süni ajiotaj: Kimlər yaradır?

Daşınmaz əmlak alqı-satqısı dünyada ciddi bir sahə olaraq qəbul olunur. Xüsusən, bu sahədə şəffaflığın təmin olunması əsas şərtdir. Amma Azərbaycanda bu sektor kimlərinsə əlində alətə çevrilib. Həmin şəxslər mənzil bazarında süni qiymətlər müəyyənləşdirir, öz şərtlərini diktə edirlər.

“MBA Group” konsaltinq şirkətinin baş direktoru, daşınmaz əmlak sahəsində ekspert Nüsrət İbrahimovun açıqlamasına görə, 2018-ci ilin iyul ayında Bakıda daşınmaz əmlak bazarında qiymətlər iyun ayı ilə müqayisədə 2,06 faiz artıb. O, deyib ki, ötən ay ərzində bahalaşma ticarət obyektləri bazarı istisna olmaqla, bütün seqmentlərə təsir edib:

“Belə ki, bir ay ərzində ilkin mənzil bazarında qiymətlər 0,28 faiz, təkrar mənzil bazarında 0,1 faiz, torpaq bazarında 3,71 faiz, fərdi evlər və bağ evləri bazarında 2,64 faiz artıb. Mənzil kirayəsi 3,98 faiz, kommersiya obyektlərinin icarəsi 1,32 faiz bahalaşıb. Kommersiya obyektləri bazarında isə qiymətlər iyun ayında 0,26 faiz azalıb”. N.İbrahimovun fikrincə, iyul ayında qiymətlərin artması bazar üçün iyun ayındakı azalmadan sonra adi bərpa halıdır: “Ötən ilin iyul ayı ilə müqayisədə daşınmaz əmlak bazarında qiymətlər 1,7 faiz artıb. Bu, ticarət obyektlərinin icarəsi və torpaq bazarında bahalaşma ilə əlaqədardır. Ötən ilin iyul ayı ilə müqayisədə təkrar mənzil bazarında qiymətlər 5,44 faiz, torpaq bazarında 12,1 faiz, kommersiya obyektlərinin icarəsi bazarında 14,51 faiz artıb. Eyni zamanda, ilkin mənzil bazarında qiymətlər 1,55 faiz, kommersiya obyektləri bazarında qiymətlər 8,98 faiz, mənzil kirayəsi bazarında 3,56 faiz, fərdi və bağ evləri bazarında 5,22 faiz ucuzlaşıb”.

“İşgüzar”ların işgüzarlığı…

Sirr deyil ki, Azərbaycanda evlərin qiyməti ağlasığmaz dərəcədə bahadır. Bu azmış kimi inşası davam edən kifayət qədər hündürmərtəbəli evlərin qiymətlərinə yaxın düşmək mümkün deyil. İstər nağd, istərsə də ipoteka şərtləri ilə təklif olunan mənzillər “cib yandırır”. Tikintisi başa çatmış binaların çoxu boş qalıb. Buna səbəb təklif edilən evlərin həddindən artıq baha olmasıdır. Sadaladığımız məsələlər daşınmaz əmlak sahəsinin görünən tərəfidir. Bununla yanaşı, bazarda başqa özbaşınalıqlar da hökm sürür ki, bu da mənzil sahibi olmaq istəyənlərin qarşısına sədd çəkir. Bu məsələdə bazar iştirakçılarının əsl mənada “işgüzarlığı” yada düşür. Ev bazarında qiymətlərin tez-tez dəyişməsi, real bazarda olanlardan qat-qat yüksək məbləğlərin təklif olunması bazar iştirakçılarının “fəaliyyətinin” nəticəsidir. Bir sözlə, süni surətdə ev qiymətlərində bahalaşma yaradılır. Kənardan elə görünür ki, sanki bu sahədə bir canlanma var. İşbazlar bu yolla özlərinə müştəri cəlb etməyə çalışırlar. Bu da çox zaman effekt vermir.

Hansı metodologiyaya əsaslanırıq?

İqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərli “Cümhuriyət” qəzetinə açıqlamasında mövzu ilə bağlı maraqlı detallara toxunub. O deyib ki, ev bazarında qiymətlər süni şəkildə şişirdilir: “Əslində daşınmaz əmlak bazarında baş verən proseslər tələbatın müəyyən qədər artdığını göstərir. İpoteka kreditləri 2 il idi ki, dayandırılmışdı. Keçən ilin sonundan başlayaraq müəyyən dərəcədə ipoteka kreditlərinə start verildi. Bu da daşınmaz əmlak bazarında müəyyən canlanmaya səbəb oldu. Həm sosial mənzillər layihəsi, həm şəhərin müxtəlif istiqamətlərində bəzi söküntü işlərinin aparılması, həm də əhaliyə verilən kompensasiyalar bazara yenidən daxil olmağa başladı. Amma əvvəlki illərə nisbətən biz ajiotajı görmürük.

Əsasən də Rusiyadan gələn vəsaitin kifayət qədər azalması daşınmaz əmlak bazarında durğunluğun yaranmasına səbəb olub. Maraqlıdır ki, ekspert və ya mənzil iştirakçıları tərəfindən qiymətlərin dəyişdirilməsində hansı metodologiyadan istifadə olunur? Ola bilər ki, şəhərin kənarında ucuz mənzil bazarında müəyyən artım müşahidə olunsun və bu ümumi qiymət artımının 1 və yaxud 2 faiz dəyişməsinə səbəb olsun. Amma şəhərin mərkəzində, mərkəzə yaxın hissələrdə durğunluq davam edir. Bu ərazilərdə satış həcmləri kifayət qədər aşağıdır. Hətta 2 il bundan öncəyə nisbətən lüks mənzil bazarında qiymətlər kəskin enib. Fikrimcə, qiymətlər seqmentlər üzrə hesablanırsa, bu zaman şəhərin kənarında müəyyən qiymət artımı ümumi qiymət artımı kimi təqdim edilir. Bu da doğru yanaşma deyil. 

Burada metodologiyaya fikir vermək lazımdır. Dəqiq bildiyim odur ki, 3-4 il bundan öncə şəhərin mərkəzində və mərkəzə yaxın hissələrdə kifayət qədər ucuzlaşma baş verib. Amma şəhərin kənarında, ucuz evlərdə, birotaqlı, ikiotaqlı mənzillərdə tələbatı və ipoteka kreditlərinin verilməsi artımını da nəzər alsaq, müəyyən qiymət artımı var. Amma bunun ümumi olaraq daşınmaz əmlak bazarına təsir etməsi, hər dəfə 2-3 faiz artması mümkün deyil. Ola bilsin ki, hesablamaların metodologiyasında düzgün yanaşma yoxdur və ona görə də artım nəzərə çarpır”.

“50 faizdən yuxarı endirimlər…”

Ekspert əlavə edib ki, şəhərin mərkəzində müəyyən canlanma var: “Şəhərin mərkəzində turistlərin sayının artması ticarət obyektlərinə marağı artırır. Bu isə icarə haqlarının artımında özünü göstərə bilər. Daşınmaz əmlak bazarında, məhz mənzil seqmentində ciddi artım müşahidə olunmur. Şəhərin mərkəz hissəsində məsələn, 3 il bundan əvvəlki qiymətləri indiki qiymətlərlə müqayisə etsək, görərik ki, bəzən hətta 50 faizdən yuxarı qiymətdə endirimlər olub. Yəni, bunu da ictimaiyyətə açıqlamaq lazımdır ki, sanki mənzil bazarında canlanma var deyə, maklerlər qiymətlərlə bağlı belə ajiortaj yaratmasın”.   /Cebhe.info/

Paylaş:

mersin escort bayan mersin escort rokettube sex hikayeleri