Bz. Avq 18th, 2019

Həşarət niyətli, danadişi xislətli bir millət

Yusif Alı Afşar

Müstəqilliyimizin 101-ci ildönümünü qarşılayırıq. Qutlu olsun! Ümumiyyətlə, 28 may 1918-ci il Azərbaycanın tarixində olduqca önəmli və gərəkli bir tarixdir. Bu tarix, həmçinin dövlətçiliyimizin dünya düzənində ən mötəbər rəsmi təsdiqidir. Böyük siyasi və diplomatik gedişlər sayəsində bu tarixdə ilk dəfə olaraq müstəqilliyimiz və ərazi bütövlüyümüz de-fakto və de-yure tanınmışdır. Sonralar əlimizdən gedən ərazilər isə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin daxili əraziləri idi. Heç mübahisəli ərazilər də deyildi. 1920-ci il isə tariximizin ağır, zülümlü, məşəqqətli, itkilərlə dolu növbəti faciələrinin başlanğıc səhifəsi oldu. İrəvandan sonra Göyçə, Zəngəzur, Dərələyaz, Dilican, Vedi mahallarını da əlimizdən verdik və Naxçıvan…

Və Naxçıvan kimi dünyada oxşarı, bənzəri olmayan bir yurd uzaqlığı yaşadıq…

18-19 may tarixlərdə qədim türk yurdu Naxçıvan şəhərində oldum. Ümumiyyətlə, qeyd etmək istəyirəm ki, Naxçıvanın Azərbaycandan qoparılaraq quru sərhədindən ayrı düşməsi məni ən çox düşündürən, narahat edən problemlərdən biridir. Yəqin elə hamımız üçün də Naxçıvan ətrafında baş verən problemlər narahatçılıq doğurur. Hər dəfə eşidirik ki, Azərbaycanın da iştirakçısı olduğu mötəbər beynəlxalq tədbirlərdə ölkəmizin xəritəsi gah Naxçıvansız, gah Naxçıvanı Ermənistan ərazisi kimi, gah da Azərbaycan Respublikasının xəritəsi daxilində Naxçıvan ərazisini təhrif olunmuş formada təqdim edirlər. Təbii ki, Naxçıvanla yanaşı Qarabağı da eyni formada təqdim edirlər. Hətta Qazağın, Tovuzun və Gədəbəyin də əraziləriniəksər vaxtlarda təhrif olunmuş xəritələrlə təqdim edirlər. Təpki və etirazlardan sonra ya xəritələr çıxardılır, ya da ki, erməni hiyləgərliyinə əl ataraq yanlışlığın texniki səhv olduğu bilidirilir. Əlbəttə, italyan, ispan, alman, vyetnamlı, malaziyalı bu halın təsadüfən baş verdiyinə inansa da, qəlbi yaralı, başı bəlalı bizlər inanmayırıq. Çünki bilirik ki, düşmənimiz çox məkirli, hiyləgər, qəddar, bizə qarşı barışmaz, nifrətlə doludur. Çox təəssüf ki, sadəcə, bilirik, amma dərk edə bilmirik. Əgər dərk etsəydik ki, düşmənimiz bizi öz kökümüzdən qoparıb və imkan da verməyir ki, kökümüzə qayıdaq, kökümüzə qayıdış üçün tapdığımız yolları, izləri də məhv edir.

Ümumiyyətlə, mən erməniləri bitkilərin kökünü kəsib gövdəsini qurudan ziyanverici danadişi həşəratına bənzədirəm. Həmin danadişinin təsəvvüründə erməniləri olduqca aydın və çılpaqlığı ilə ifadə etmək olar. Şərti olaraq bitkini Azərbaycan xalqı sansaq, bitkinin üzdə qalan gövdəsi bu günümüz, torpaq altında olan kökü isə dünənimiz, keçmişimizdir. Torpaq altında eşələnib özünə həyat qurub yaşayan danadişi həşaratı isə bizim düşmənimiz olan ermənilərdir. Bəllidir ki, danadışi həmişə bitkinin kökünü kəsərək gövdəni kökdən ayırır. Ən dəhşətli olanı da odur ki, danadişinin bu gizlin işi görməsindən heç bir xəbərimiz olmayır. O vaxta kimi hiss edilmir ki, bitki saralıb, solanda qurumuş gövdədən tutub dartdıqda onu kökündən ayrılmış görürük. Sonradan məhv olmuş bitkini sağlamı ilə əvəz etsək də yenidən torpaq altında gizlənmiş danadişi bitkinin kökünü kəsir. Ola bilsin ki, danadişini hansısa vasitə ilə məvh edə bilərik. Lakin o özündən sonra da təhlükəsini buraxmış olur. Belə ki, dətrinlikdə onun yumurtaları olur və o yumurtalardan daha təhlükəli davamçıları yetişir.

Eynilə ermənilər və o biri düşmənlərimiz də Azərbaycan xalqını öz kökündən beləcə qopardıblar. Hələlik biz dəkökündən qoparılmış, lakin kökdən yuxarıdakızəiftelləri vasitəsilə ayaqda dayanan gövdəyə bənzəyirik. Amma yüz illərdir ki, bizi ayaqda saxlayan o kiçik telləridə itirə-itirə gedirik. Borçalını, Dərbəndi, Təbrizi, Xorasanı, Qəzvini, Bəndər-Abbası, İrəvanı, Kərkükü, Mosulu, Ərbili də bax beləcə itirdik. Yüz illər boyunca kökümüzdən, milli kimliyimizdən o qədər uzaq saldılar ki, bir-birimizdən şübhələnərək albanların türklərə aidiyyətinin olub-olmadığını, Qafqazda yaşayan türklərin yerli, yoxsa gəlmə olduğunu, Babəkin islama, yoxsa ərəblərə qarşı döyüşdüyünü, kəngərlərin bizdən uzaq olduğu kimi cəfəng dartışmalar edirik. Hələ üstəlik öz kökümüzdən qopmağımıza, kökümüzə dönüş etməyimizə imkan verməyən yad mənəvi, dini dəyərlərə də sahiblənmişik. Bəli, artıq alaq otları kimi dizə qalxan düşmən toxumundan cücərən yalanlar onsuz da kökündən qoparılmış milli kimliyimizi də gözümüz öndündəməhv edir.

Bütün bunlar danadişi kimi yer altında, alaq otu kimi üzdə əl-ayağa dolaşan düşmənlərimizin bizə qarşı həyata keçirdiyi gizlin planların bir tərkib hissəsidir. Ermənilər bir gün, bir saat, bir dəqiqə, bir an belə sakit dayanmadan Azərbaycan xalqına qarşı məkirli plan hazırlayırlar. Onların bizə qarşı olan planları isə yüz il gözləsələr də ani fürsətdəcə həyata keçə bilir. Çünki onlar türk qanına və türk torpağına susamış millətdirlər. İnanmayanlar geri dönüb itirdiklərimizə baxa bilərlər.

Biz isə bu planlar haqqında bu və ya digər formada məlumatlar bilirik, amma bu planlardan törənəcək daha ağır faciələri dərk etmirik. Bax elə bilməklə dərk etmənin əyani sərhədini burada görmək olar. Yəni bilmək, dərk etmək deyil, dərk etmək isə hər şey deməkdir, kökə qayıtmaq deməkdir. Öz kökündən kəsilmiş bitkiyə vaxtında əlavə qulluq edilməsə tamam solub quruduğu kimi, kökündən uzaq salınmış bir millət də milli kimliyinə, kökünə sahib çıxmasa onun da varlığı solub, quruyacaq. Bax bu sahibliyin vacibliyini dərk etmək olduqca önəmlidir.

Dəhşətdir! Soyu naməlum olan, şərəfsiz ermənilər bu gün ağalarına güvənib bizimlə hansısa şərtlər daxilində, hədələrlə, təhdidlərlə danışır. Gah deyirlər ki, əvvəlcə Qarabağın beş rayonunu qaytaracağıq, gah deyirlər, yox o rayonları biz bufer zona kimi saxlayacağıq. Gah deyirlər ki, ümumiyyətlə, Qarabağı qaytarmayacağıq.Bax incə nüans buradan başlayır. Nədir erməniləri belə sözlər deməyə imkan verən? Bu birmənalıdır ki, Azərbaycan ordusu Ermənistanı bir neçə günün içindəcə yer üzündən silə biləcək qüdrətə qadirdir. Şanlı Aprel döyüşləri də bunu göstərdi. Bax bu bizim hərbi gücümüz. O da məlumdur ki, Azərbaycan siyasi imkanlar baxımından da dünyada Ermənistandan güclüdür. Bu da siyasi güc olaraq üstünlüyümüzdür. Yaxşı, onda incə məqam nədir? Gəlin, baxaq görək Azərbaycan ideoloji baxımdan, milli kimlik, milli özünüdərk baxımından ötən illərdə nələr edib?

Çox az şey!

Niyə?

Ona görə ki, biz çox vaxt fərdi maraqları hər şeydən öndə tuturuq. Böyük əksəriyyət üçün milli maraqlar ikinci planda gəlir, bəzən. Maraqlıdır, görəsən niyə? Haqqı tapdanan biz, əzilən biz, bölünən biz, qırılan biz, qaçqın, köçkün düşən biz, qazanan düşmənlərimiz murdar ermənilər. Niyə biz “haqdan buyruq, ağzımıza quyruq” deyib güclülərin bizim halımıza acımasını, yazıqları gəlib “aya, dəyməyin bu fağırlara” deməsini gözləyirik. Özümüz güclənə bilmərikmi ki? Leksikonumuzda yeni zərb məsələ çevrilmiş “dünya birliyi bu haqsızlığa hələ də dözür”, “lazım gəlsə” kimi utacverici deyimlərdən nə zaman can qurtaracağıq. Bu gün Azərbaycan dünyaya açıq-aydın meydan oxumalıdır ki, Naxçıvanın Azərbaycandan ayrı düşməsinin səbəbi 1920-ci ildə Zəngəzur, Göyçə və Dərələyaz mahallarının Sovet Rusiyası tərəfindən Ermənistana verilməsi olmuşdur. Niyə, dünyaya səs salmırıq ki, 1918-ci ildə Zaqafqaziya Seymi buraxılarkən Qafqazın üç ölkəsi Azərbaycan, Gürcüstan və Ermənistan müstəqillik qazanarkən bu alçaq millətin dövləti cəmi 9 min kvadrat kilometrlik türk torpağında quruldu. Niyə, dünyanın nüfuzlu ali məktəblərində tarix, coğrafiya ixtisasları üzrə oxuyan bakalavr,magistr və doktorantlarımızelmi işlərində ermənilərin Azərbaycan türklərinə qarşı törətdikləri faciələrdən mövzu götürüb faktlarla, mənbələrə istinad edərək ortaya iş qoymurlar.Baş verənlər ki, yaxın keçmişimizin hadisələridir. Nüvədi kəndinin verilməsi ilə Naxçıvana ən yaxın ərazini də əlimizdən alınması, Laçının kəndlərinin hissə-hissə “əridilərək” Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinə Ermənistandan quru yolun təmin edilməsi erməni millətçilərinin illərlə hazırladıqları planları deyildimi? Qazağın yüz hektarlarla münbit torpaqlarının Ermənistana verilməsinin heç mürəkkəbi də qurumayıb. Niyə, biz bunları bilə-bilə susuruq? Niyə, ölkənin yüzlərlə qeyri-hökümət təşkilatrları bu məsələləri dünyada qabartmırlar?

Baxın, Naxçıvan bütün varlığımızla sevdiyimiz vətənimizin bir hissəsidir. Amma bu gün Naxçıvana getmək üçün yeganə hava məkanından istifadə olunur. Quru ərazi ilə getmək üçün biz ikinci ölkənin ərazisindən tranzit icazəsi istəyirik. Qəribədir ki, icazə istədiyimiz torpaqlar da öz torpaqlarımızdır. Ağır dərddir.

Bundan ağır dərd isə Naxçıvan Muxtar Respublikasının 1920-ci ildə (1923-cü ildə Naxçıvan Muxtar Diyarı statusu almasını, həmçinin) yaradılmasının ildönümünü tarixi hadisə kimi bayram qismində qeyd etməyimizdir.Bəli, Naxçıvanı əldə saxlamağımız özü böyük, olduqca böyük uğur idi. Amma Naxçıvan hansısa bir ada deyil, Azərbaycanın hansısa ölkədə anklav ərazisi deyil ki, bu statusu böyük qələbəmiz sanaq. Naxçıvan əldən getmiş ərazilərimizin sonu sırasından bu statusu qazandı. Heç olmasa Naxçıvan Muxtar Respublikasının yaradılmasının ildönümünü qeyd etməyimizləyanaşı, bu günün həm də Zəngəzur, Göyçə, Dərələyəz mahallarımızın itkisi kimi də qeyd edək. Sadəcə, özümüz üçün yox, dünyaya çatdırmalıyıq ki, Sovetlər Birliyinə 114 min kv km ərazi ilə daxil edilən Azərbaycan ərazisindənbir-birinin ardınca torpaqlarımızı itirdik. 44–45 km enində zolaq ayrılaraq Araz çayınadək Ermənistana verildi və nəticədə Naxçıvan Azərbaycandan ayrı salındı.

Bayaq söylədiyim ki, ermənilərin gizli millivə terror təşkilatları Naxçıvana, Gəncəyə, Qazağa, Tovuza, Gədəbəyə qarşı da ərazi iddiaları üzərində yeni dəhşətli planlar cızırlar. Bəs bizim bu planlara qarşı hansı əks planlarımız var. Təbii ki, Azərbaycan dövləti var gücü ilə ermənilərin məkirli planlarının qarşısını almağa çalışır. Amma burada təkcə hər şeyi dövlət etməli deyil. Biz fərd olaraq, ictimai təşkilatlar olaraq bu dəhşətli planlara qarşı əks-hücuma keçməliyik. Niyə Zəngibasara, Göyçəyə, Dərələyəzə, İrəvana, Üç kilsəyə, Dilicana, Baranaya, Karvansaraya, Vedibasara, Basar-keçərə biz iddia qaldırmırıq? Axı bu ərazilər özbəöz türk torpaqları olaraq bizlərin yurdlarıdır. Niyə bu yurd yerlərimizin Spitak, Noraşen, Yeravan, Sisian, Eçimadzin və sair adlandırılması ilə bağlı elmi, elmi-publisistik məqalələr yazıb dünyanın nüfuzlu jurnallarında çap elətdirmirik? Niyə dünya ictimaiyyətini məlumatlandırmırıq? Bu haqsızlıqlara qarşı öncə biz susmuşuq. Amma ermənilər Amerikada, Avropada, Asyada nüfuzlu jurnallarda 100 il boyunca bizlərə qarşı silsilə məqalələr yazıblar. Ən dəhşətlisi isə odur ki, onlar dünya ictimaiyyətini inandıra bilmişlər ki, ermənilər bir neçə min il bu torpaqların yerli xalqı olublar. Sonra “vəhşi türklər” buralara köç etdikdən sonra bu ərazilərdən onları sıxışdırıb pərən-pərən salıblar. Sonradan ermənilər min zillətlə öz dədə-baba yurdlarına qayıtmışdılar. Hətta utanmadan qeyd ediblər ki, əgər bu torpaqlar ermənilərin olmasaydı ermənilər güclü Osmanlı imperiyasından, Qacarlar dövlətindən qorxub buralara gəlməzdilər. Həyasızlığın dərəcəsinə baxın. Alçaqlar Rusiya amilini gizlədərək, hətta özlərini təhlükələrə ataraq öz dədə-baba yurdlarına gələn məzlum xalq kimi özlərini dünyaya tanıda bilən şərəfsiz ermənilərdən bundan artıq nə gözləmək olar?

Heç nə!

Bəs bizim bu arqumentlərə qarşı kütləvi cavablarımız hansıdır. Biz taleyimizlə belə barışırıq: ermənilər bizim əbədi qonşumuzdur. Amma biz onlar üçün əbədi qonşu statusunda deyilik. Ona görə də biz daim ermənilərə qarşı hücum mövqeyində dayanmalıyıq. Daim hər şeyə hazır olmaq deyil, hər şeyin qarşısını almağa hazır olmalıyıq.

Baxın, bir gəlmə millət ki, tam olaraq köçürüldüyü torpaqlarda cəmi 90 ildə dövlət yarada bilibsə, demək ki, bu düşmən alçaq, şərəfsiz, namussuz da olsa birləşməyi bacaran toplumdular. Ermənistan dövlətinin ana yasasında belə türklərə qarşı ərazi iddiasını öndə veriblər. Biz isə erməniyə hələ də ciddi baxmırıq.Bu halımıza baxıb gürcülər də Borçalıda bir türk etnosunun belə tarixi dını özündə saxlamadan hamısını dəyişdirdilər. Farslar da…

1826–1828-ci illərdəki Rusiya–Qacar müharibəsi dövründə İrandan, Livandan, Osmanlıdan, Suriyadan Azərbaycana köçürülərək ən yaxşı ərazilərdə yerləşdirilən ermənilər 100 il sonra yerləşdikləri ərazilərdə bir nəfər də olsun qeyri-millət qoymadılar. Hamısını qırdılar, qovdular, didərgin etdilər. İrəvanı, Dilicanı, Zəngəzuru, Göyçəni əlimizdən alaraq Naxçıvanı ayrı saldılar ki, sonda ayrı düşmüş kiçik torpağı asanlıqla qopardacaqlar Azərbaycandan. Nə yaxşı ki, bəxtimiz üzümüzə güldü ki, zamanında Türkiyə sahib çıxdı Naxçıvana. Bəli, bu gün Naxçıvan Muxtar Respublikasını Azərbaycan ordusu, yurdsevər, qəhrəman naxçıvanlılar var gücləri ilə qoruyur. Amma bu qoruma da azdır. Biz düşmənin təxribatlarına, planlarına qarşı güclü planlar qurmalıyıq, hər sahədəonlardan güclü olmalıyıq. Bu gün biz bütün imkanlarımızla toparlanıb düşmənə qarşı birləşməliyik. Naxçıvanı Azərbaycandan ayıran əzəli türk torpaqları özümüzə qaytarılmalıdır, – deyə iddialarımızı ortaya qoymalıyıq ki, dünyaya səsimizi salsaq və bununla da ermənilərin Qarabağdakı işğalçılıq müqavimətlərini sındırmış olaraq.

28 May Respublika Gününüz qutlu olsun, dəyərli soydaşlarımız! Tanrı bizlərə Vətənimiz Azərbaycanın itirilmiş torpaqlarını qaytaracağımız günü qismət etsin. Biz bu günə hər gün hazır olmalıyıq.

Dosent Yusif AlıAfşar

 

Paylaş: