Ç. Dek 11th, 2019

Qüdrətli ittifaq daxilində “üsyanlar” baş qaldırır

NATO tarixində bir neçə dəfə belə böhranlar yaşanıb

Son gün və son həftələrdə Avropada NATO-nun ünvanına yenidən tənqidlər yağdırıldı. Əvvəlcə Fransa Prezidenti Emmanuel Makron Alyansın “beyninin öldüyünü” bəyan etdi. Sonra almaniyalı “yaşıllar”dan Bundestaqın deputatı Yurgen Trittin onu dəstəklədi və “ittifaq bütövlüyünü itirir”, – açıqlamasını verdi. Onun sözlərinə görə, “NATO üçün artıq çətin anlar gəlib yetişib və blok öz kölgəsinə çevrilib”.

Bəs bu parçalanmadan, xüsusən Rusiyanın Qərb ölkələri arasında fikir ayrlığı yaratmaq istəməsi fonunda, kim faydalanır? Fransa Prezidenti bunun haralara gedib çıxacağını dərk edirmi? Axı, hər hansı bir təhdidə qarşı ayrı-ayrılıqda deyil, birlikdə mübarizə aparmaq daha yaxşıdır.

Turkustan.info bildirir ki, baş verənləri AYNA-ya şərh edən millət vəkili, politoloq Rasim Musabəyovun sözlərinə görə, NATO-nun dünyadakı mütləq hakimiyyətinin başa çatdığı göz qarşısındadır: “İqtisadiyyatının ardınca Çin sürətlə hərbi gücünü artırır. Rusiya da dünyanın güc mərkəzi kimi mövqeyini müdafiə etməyə hazırdır. Yaponiya, Vyetnam, Pakistan, İran və Türkiyə kimi regional güclər getdikcə özünə güvənini artırır. Prezident Trumpın rəhbərliyindəki ABŞ NATO üzrə müttəfiqlərinin maraqları və fikirləri ilə hesablaşmaq üçün az miqdarda istək göstərir”.

“Bütün bunlar müəyyən bir şəkildə NATO böhranının baş verməsi ilə nəticələndi. Buna baxmayaraq, NATO-nun vaxtından əvvəl batmasını söyləmək tezdir. Təşkilatın Avropa komponentinin güclənməsi ilə əlaqəli müəyyən bir dəyişiklik NATO mövcud olmağa davam edəcək”, – deyə Musabəyov bildirib.

Politoloq İlqar Vəlizadə isə AYNA-ya şərhində deyib ki, Ümumavropa ordusunun yaradılması, əslində indiki Fransa Prezidentinin fikri deyil: “Bu ideya Makrondan xeyli əvvəl yaranıb. Xüsusilə, Avropa Komissiyasının keçmiş rəhbəri Jan-Klod Yunker və Almaniya kansleri Angela Merkel tərəfindən fəal şəkildə təbliğ olunurdu. Bundan əvvəl Fransa Prezidenti Jak Şirakın və Almaniya kansleri Helmut Kolun təşəbbüsü ilə yaradılan Alman-Fransız korpusu, Avropa İttifaqı Ordusu adlandırılan gələcəyin prototipi rolunu oynaya bilirdi”.

“Makronun və ölkəsinin maraqları olduqca başadüşüləndir, çünki bu Alman-Fransız korpusunun gələcək Avropa İttifaqı Silahlı Qüvvələrinin əsasına çevriləcəyi güman edilir. Ancaq bütövlükdə NATO-ya qarşı  tənqidlər səsləndikcə, bu, Alyansın bir neçə ölkəsinin ayrı-ayrı silahlı qüvvələr yaratmaq istəyi ilə əsaslandırılır. Problem ondadır ki, son zamanlar ABŞ-ın özündə, indiki administrasiyada bəzi nüfuzlu siyasi dairələr ardıcıl olaraq NATO-nu tənqid edir. Hesab edirlər ki, Amerika Birləşmiş Ştatları əslində NATO-nun, əsasən döyüşə hazır qüvvələrini öz hesabına saxlayır. Onların fikrincə, təşkilatın yenidən qurulması zəruridir ki, digər ölkələr də Alyansın hərbi inkişafına töhfə versin”, – Vəlizadə vurğulayıb.

Xatırladaq ki, NATO tarixində bir neçə dəfə belə böhranlar yaşanıb. Xüsusilə, 60-cı illərdə Fransa NATO-nun hərbi qanadından ayrılmış və bu hadisə “NATO böhranı” kimi tarixə düşmüşdü.

Bu gün də oxşar vəziyyət yaranıb. Təşkilat daxilindəki bəzi ölkələr arasında ziddiyyətlər var. İstənilən halda, zaman-zaman xarici təhlükələrə qarşı NATO daxili ziddiyyətləri kənara qoyaraq, vahid mövqedən çıxış etməyi bacarıb.

 

Paylaş: